Burgerschap in het nieuwe Zien!

Categorie: Zien!, Sociaal-emotioneel, Anders Volgen

Gepubliceerd op:

Zien! is volop in ontwikkeling. Naast het observeren en stimuleren van de sociaal-emotionele vaardigheden kunnen met het nieuwe Zien! ook maatschappelijke competenties in kaart worden gebracht én versterkt. We helpen je daarmee concreet handen en voeten te geven aan het burgerschapsonderwijs.

Ben je als school ook bezig met het vormgeven van je jaarplan voor het komende schooljaar? Welke rol heb je daarin weggelegd voor het versterken van het burgerschapsonderwijs? We praten je bij over actuele ontwikkelingen op dit gebied én informeren je over de doorontwikkeling van Zien! op dit thema.

Burgerschapsvorming in de schijnwerpers

Burgerschapsvorming in het onderwijs staat volop in de belangstelling! In de Staat van het Onderwijs 2020 die recent is uitgekomen vraagt de onderwijsinspectie opnieuw aandacht voor het belang van dit thema.

Effectief burgerschapsonderwijs
Een veilig en open schoolklimaat (bijvoorbeeld Isac, Maslowski, Creemers & Van der Werf, 2014) en ruimte voor discussie in de klas (bijvoorbeeld Isac & Van der Werf, 2011; Dijkstra, Kuiper & Nieuwelink, 2018) zijn van positieve invloed op de sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen. Ook komen een door de school ontwikkelde visie op burgerschapsonderwijs, het hebben van specifieke leerdoelen voor burgerschap en frequente aandacht voor burgerschapsthema’s de sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen ten goede. Op scholen waar veel aandacht is voor burgerschapsonderwijs zijn de verschillen in burgerschap kleiner tussen leerlingen (…)
Het in kaart brengen van de burgerschapscompetenties van leerlingen is goed mogelijk. Toch zien we dat weinig scholen dit doen. Zowel voor de school als voor de omgeving is daardoor vaak onduidelijk wat leerlingen hebben geleerd en of dat aan de verwachtingen voldoet. Ook hebben scholen hierdoor geen inzicht in de effectiviteit van hun burgerschapsonderwijs. Kansen om de kwaliteit te verbeteren blijven hierdoor onbenut. Bron: Staat van het Onderwijs 2020, pag. 14).

Eind 2019 is door minister Slob een wetsvoorstel ter verduidelijking van de burgerschapsopdracht in het onderwijs ingediend. Daarnaast is burgerschap één van de negen leergebieden waarvoor Curriculum.nu - in het kader van de curriculumherziening - voorstellen heeft gedaan voor de onderwijsinhoud. Momenteel worden over het wetsvoorstel en de curriculumherzieningsvoorstellen weliswaar nog gedebatteerd in de Tweede Kamer en is niet bekend of deze voorstellen worden aangenomen. In ieder geval is nu al wel duidelijk dat burgerschapsvorming explicieter aandacht zal krijgen in het onderwijs.  

Wetsvoorstel en curriculumherziening

In het wetsvoorstel zijn het overbrengen van respect en kennis voor de democratie en het ontwikkelen van sociale en maatschappelijke competenties het doel van burgerschapsonderwijs. In de curriculumvoorstellen van Curriculum.nu vinden we een gedetailleerde uitwerking van de kennis, vaardigheden en attituden die aan deze doelstelling inhoud geven.

Schoolbrede aanpak

Uitgangspunt van beide voorstellen is dat scholen in hoge mate vrijheid hebben om zelf invulling te geven aan dit onderwijs, binnen de gestelde kaders van de democratie en de vrijheid van het onderwijs. Bovendien dragen zij zelf verantwoordelijkheid voor het realiseren van een oefenplaats waar leerlingen ervaring kunnen opdoen om met democratische waarden om te gaan.

De Parnassys Academie heeft de afgelopen jaren de ontwikkelingen van deze beide voorstellen op de voet gevolgd. Wij hebben veel expertise in huis om scholen te helpen hun burgerschapsonderwijs vorm te geven.

Inzicht in en suggesties voor ontwikkeling

Naast deze schoolbrede aanpak speelt de individuele leerkracht ook een belangrijke rol in het burgerschapsonderwijs. Hierbij kan het nieuwe Zien! hem ondersteunen.

  • Met het huidige Zien! monitort en stimuleert de leerkracht de sociaal-emotionele vaardigheden van kinderen, in de context van het omgaan met bekende leeftijdgenoten en volwassenen.
  • In het nieuwe Zien! zullen deze vaardigheden óok in de context van burgerschap (omgaan met onbekende anderen) door hem in kaart worden gebracht.

Zo krijgt hij inzicht in de mate waarin leerlingen maatschappelijke competenties bezitten en toepassen. Ook de handelingssuggesties zijn voor de leerkracht een bron van informatie. Daarin staan veel tips en verwijzingen naar andere sites om te werken aan het vergroten van de kennis en het versterken van de vaardigheden en attitudes van de maatschappelijke competenties.

Op deze manier biedt het nieuwe Zien! scholen een compleet aanbod voor de toekomst waarin het ontwikkelen van maatschappelijke competenties van kinderen een grote(re) rol zal spelen!

Wil je meer informatie of wil je bespreken wat we voor je kunnen betekenen op dit gebied? Neem contact met ons op!

Fijnanda Kooij - van Wessel

Onderwijswetenschapper in opleiding

Driestar onderwijsadvies

De ParnasSys Academie van Driestar onderwijsadvies biedt scholingen en begeleiding op maat voor het gebruik van ParnasSys en aanvullende modules.