Goed gedaan! - Zes manieren om betrokkenheid te vergroten

Iedereen die voor de klas staat wil het zien: betrokkenheid bij je leerlingen en in je groep. Het Process Communication Model® geeft je in combinatie met Zien! bruikbare tools die jij als leerkracht in kunt zetten. Het levert je ontzettend veel op: energie en motivatie. Voor jou én voor je leerling.

Het overkwam mij aan het einde van een cursusdag. Ik bedankte de deelnemers voor hun betrokkenheid. Er zat veel energie in de groep en er was hard gewerkt. Mijn collega, waarmee ik samen optrok gaf aan me terug: “Als je merkt dat de betrokkenheid van de groep groot is, dan heb jij het als trainer goed gedaan!” Daar wilde ik over nadenken.

Betrokkenheid

Wat is het gaaf om betrokkenheid te observeren. Te zien op welke manier leerlingen in beweging komen. Te ervaren dat niet elke leerling op dezelfde manier gemotiveerd wordt. Dat we hierin adaptief mogen en kunnen zijn. Het is de ontdekkingsreis van elke leerkracht met zijn/haar leerlingen.

Wanneer we de groepsoverzichten van de leerkracht- en leerlingvragenlijsten van Zien! analyseren dan leggen we onze vinger eerst bij welbevinden en betrokkenheid. De twee graadmeters die ons veel vertellen over de mogelijkheid om te komen tot leren en ontwikkelen. In deze blog zoom ik in op de graadmeter betrokkenheid.

Als betrokkenheid laag is, dan staat leren en ontwikkelen onder druk en kijken we wat deze leerling van de leerkracht nodig heeft. Hoe is de relatie met jou, leerkracht? Hoe staat het met de competentiebeleving? Op welke manier kom jij bij deze leerling tegemoet aan de behoefte autonomie? Wat is de bron van motivatie?

Motiveren

Het vervullen van de psychologische behoeften van onze leerlingen vinden we belangrijk. Dát is investeren in de bron voor motivatie en daarmee creëer je een leeromgeving waarin leerlingen betrokken kunnen zijn!  Dat vraagt energie en geeft tegelijkertijd energie aan leerling en leerkracht. Bij veel van onze leerlingen verloopt dit soepel. Tegelijkertijd kom je in je groep ook altijd leerlingen tegen bij wie dat minder vanzelfsprekend is.

Investeren in de bron van motivatie

Hoe kun jíj als leerkracht elke leerling individueel motiveren? Zodat er ruimte is om te leren. Om betrokken te zijn. Op de leerstof en op elkaar. 

Het Process Communication Model® leert ons dat de leerlingen in onze klas verschillende motivatiebehoeften hebben. Als aan de behoeften van leerlingen op een positieve manier tegemoet gekomen wordt, is de kans veel groter dat ze positief reageren op jou als leerkracht én op hun leeromgeving. Gebeurt dit niet, dan kunnen ze in distress raken en laten ze gedrag zien waarop ze op een negatieve manier dezelfde behoeften toch vervullen. Welk gedrag dit is, hangt af van hun persoonlijkheidstype.

Voor meer informatie hierover verwijs ik naar mijn vorige blog: Zien! en de bril van PCM.

Motivatiebehoeften van elk persoonlijkheidstype
 

  • Harmoniser: deze leerlingen hebben erkenning voor persoon nodig en prikkeling van hun zintuigen. Begroet hen ’s morgens met een glimlach en noem hun naam. Neem af en toe iets lekkers mee en trakteer. Bied hen mogelijkheden om samen met anderen te werken.
  • Gestructureerd denker: deze leerlingen willen erkend worden voor hun heldere denkvermogen en harde werken. Tijdstructuur is ook belangrijk voor hen. Hang voor hen een dagplanning op. Geef complimenten op het werk. Luister naar de ideeën en geef daar erkenning voor. “Goed idee!”
  • Doorzetter: deze leerlingen willen erkend worden voor hun werk en overtuigingen. Moedig en beloon hen voor integriteit en eerlijkheid. Betrek voor de klas bij vrijwilligerswerk. Bied gelegenheid voor het debat in de klas.
  • Promotor: deze leerlingen worden gemotiveerd door uitdaging, actie en beweging. Ze zoeken de spanning. Voor hen draait het om doen. Geef ze ergens de leiding over en sluit deals met ze. Geef korte en beknopte instructies en geef hen zoveel mogelijk verschillende ervaringen.
  • Dromer: de belangrijkste motivatie voor hen is alleen zijn. Om op school goed te kunnen functioneren, hebben ze hun eigen tijd en ruimte nodig. Zorg ervoor dat ze in een rustig deel van de klas kunnen zitten. Geef korte en bondige opdrachten en stimuleer hen om hun verbeelding en fantasie te gebruiken.
  • Rebel: deze leerlingen hebben behoefte aan (speels) contact. Laat bij hen je gevoel voor humor zien. Betrek hen bij rollenspelen en ze leren het meest van leerkrachten die leuke dingen in hun lessen inbouwen.

Ik nodig je uit om de ontdekkingsreis met die leerlingen aan te gaan waarbij je een lage betrokkenheid observeert. Welke psychologische behoeften zijn er te vervullen? Ja, dat kost energie én geeft energie. Aan jou en aan je leerlingen. 

De opmerking van mijn collega waar ik over na wilde denken is geland. “Als je ziet dat de betrokkenheid van de groep hoog is, dan heb jij het goed gedaan!”  Er was geïnvesteerd in het vervullen van de psychologische behoeften van deze groep.  Bij veel van jouw leerlingen gaat dat als vanzelf. Bij anderen vraagt dat om meer energie en afstemming. En ja… deze energie is de moeite meer dan waard. Dat zorgt voor hoge betrokkenheid en motivatie. Dan heb jij het goed gedaan!

Kijk hier voor meer informatie over het scholingsaanbod PCM en Zien!.

Alice Methorst

Onderwijsadviseur

Driestar onderwijsadvies

De ParnasSys Academie van Driestar onderwijsadvies biedt scholingen en begeleiding op maat voor het gebruik van ParnasSys en aanvullende modules.