Hoe houd ik Zien! levend op school?

Categorie: Sociaal-emotioneel, Zien!, Anders Volgen

Gepubliceerd op:

Het is een vraag die ik regelmatig hoor tijdens scholingen. Tegelijkertijd kom ik ook op scholen waar deze vraag helemaal niet leeft en waar Zien! een actieve en betekenisvolle plaats inneemt. Hoe doen deze scholen dat? Wat is hun geheim? In deze blog geef ik je een kijkje in de keuken.

1. Geef Zien! een vaste plaats in jullie jaarplanning / zorgstructuur.

Zien! wordt op veel scholen 1 of 2 keer per jaar ingevuld. De leerkrachten observeren in de aangegeven periodes de Zien! dimensies bij de kinderen en voeren dit in ParnasSys in. Een mooie eerste stap, maar jammer om het hierbij te laten want zo laat je veel mogelijkheden van Zien! onbenut. Wanneer je de verschillende activiteiten rondom Zien! visualiseert en een vaste plaats geeft in jullie jaarplanning / zorgcyclus dan geeft dit inzicht.

Je kunt bij de in te plannen activiteiten denken aan:

  • Waarnemen: De weken van observeren en het invoeren van de gegevens.
  • De groepsbespreking (begrijpen): Hoe wil je de uitkomsten bespreken? Plan je een groepsbespreking in met de individuele leerkrachten of houd je een groepsbespreking met de leerkrachten van parallelgroepen, een bouw of het team. Wanneer vindt deze bespreking plaats?
  • Handelen: hoe ga je na de fasen waarnemen en begrijpen aan de slag in je groep? Welke periode neem je hiervoor?
  • Oudercontacten: veel scholen hebben rond de herfstvakantie een contact met ouders ingepland. Soms naar aanleiding van een SEO-rapport of om met ouders te bespreken hoe de start van het cursusjaar is geweest. Hoe kan Zien! hierin een plaats krijgen? Als de activiteiten net niet logisch ingepland zijn, kan een kleine verschuiving al helpend zijn.
  • Zien! in relatie tot externen: denk hierbij bijvoorbeeld aan de data voor de inspectie. Je kunt in ParnasSys aangeven dat we op schoolniveau gegevens van de leerlingvragenlijst doorsturen naar de inspectie. Maar begrijp je deze data? Hoe gaan jullie op school om met de monitoring sociale veiligheid? Een ander voorbeeld is de mogelijkheid om Zien! een plaats te geven in het ontwikkelingsperspectief: veel kinderen krijgen een OP voor de cognitieve vakken. De gegevens vanuit Zien! zou je ook kunnen gebruiken als het gaat om de sociale (wat KAN een kind) en de emotionele (wat KAN een kind AAN) ontwikkeling. Wie heeft dan wanneer een rol?[BA1] 

Dit zijn wat voorbeelden hoe je Zien! een vaste en betekenisvolle plaats kunt geven gedurende het cursusjaar. Vul deze lege jaarplanning voor je eigen school eens in; wat ontdek je?

2. Maak gebruik van betekenisvolle opPEPpers.

Maak het ook leuk om Zien! betekenisvol in te zetten. Als ib’er of directeur kun je hierin een belangrijke rol vervullen, zonder dat ‘deze aap op jouw schouder zit’. Je kunt voorafgaand aan een Zien! activiteit een opPEPper inzetten (Planmatig – Ervaren – Plezier).

Voorbeelden

Voorafgaand aan het waarnemen fris je de zeven Zien! dimensies op met je collega’s. 

  1. In de Zien! bibliotheek kun je gebruik maken van een PowerPointpresentatie. Deze is te vinden onder Informatief op het startscherm van Zien!.
  2. Laat collega’s korte opnames maken van verschillende momenten in de groep (instructie, zelfstandige verweking, buiten spelen, gym, etc). Bekijk een fragment en geef aan welke dimensies je ziet en ga hier het gesprek over aan met elkaar. Je kunt hierin ook de context meenemen in combinatie met de score opties (welke score optie zou je invullen) of wat je terug ziet aan de balansen.  
    • NB: je kunt ook gebruik maken van fragmenten van TV programma’s, YouTube filmpjes, etc. Wil je gebruik maken van een onderwijssituatie, de EO heeft een mooie serie gemaakt over ‘het geheime leven van een 4 jarige’. Het fragment met de rode knop is fantastisch én goed bruikbaar.
  3. Welk gedrag laten je collega’s zien? Speel bijvoorbeeld het Laat je Zien!-spel met elkaar. Neem dit op of laat 1 of 2 collega’s het team observeren. Na afloop vullen alle collega’s voor zichzelf in welke Zien! dimensies ze in hogere of lagere mate hebben laten zien. Hierna bekijk je de opname terug of laat je de observerende collega’s e.e.a. teruggeven.
  4. De balansen in Zien! nemen een belangrijke plaats in. Leg voorafgaand aan een bespreking de balansen in de ruimte. Geef taal aan de balansen en ga vervolgens het profiel bespreken (op niveau van de leerling, de groep of de school).
  5. Bij het Zien! kwartet is een korte handleiding geschreven met een aantal praktische werkvormen. Deze handleiding vind je ook terug onder informatief.

Bovenstaande activiteiten hoeven niet veel tijd te kosten, maar zijn wel effectief en laten collega’s op een leuke manier ervaren hoe waardevol de Zien!taal en -inzichten kunnen zijn.

3. Maak gerichte keuzes in de implementatie van Zien!

Zien! heeft veel mogelijkheden en je kunt Zien! relateren aan verschillende onderwijskundige thema’s (pedagogisch klimaat, leerkrachthandelen, sociale veiligheid, kindgesprekken, oudercontacten, schoolopbrengsten, etc.). Het is goed om voor je school te kijken welke verbindingen je wilt gaan leggen en dit goed weg te zetten in de tijd:

      • Waar is je team goed in? Als de collega’s goed en veel waarnemen, is het minder nodig om hier veelvuldig op terug te komen. Maak gerichte keuzes in wat meer of minder aandacht vraagt.
      • Maak een implementatieplan voor meerdere jaren. Gebruik hierbij ook de lege jaarplanning bij punt 1 hierboven. Welke Zien! onderdelen wil je in het eerste jaar implementeren? Leg hierin het fundament en laat dit terugkomen in je jaarplanning. Vervolgens kun je in het 2e jaar gaan kijken welke (aanvullende) Zien! thema’s je een plaats wilt geven die passen bij je schoolontwikkeling. Idem voor een 3e jaar.

Experttraject

Tijdens het tweedaagse Zien! experttraject voor ib’ers, gedragsspecialisten en andere geïnteresseerden, diepen we de verschillende bouwstenen van Zien! uit. Dit doen we op inhoud, maar je krijgt ook veel meer praktische werkvormen aangereikt die je direct op je school kunt inzetten. We sluiten deze tweedaagse af met het ontwerpen (of aanscherpen) van een Zien! implementatietraject, passend bij jouw school.

Wil je meer informatie over het Zien! experttraject of wil je je inschrijven, dan kan dat via onze site. Binnenkort komen hier de data voor het nieuwe schooljaar te staan.

Je kunt dit experttraject volgen op één van onze locaties (Gouda, Amersfoort of Deventer), maar een (maatwerk-) traject op locatie verzorgen we ook graag.

Wil je vrijblijvend verkennen wat we voor je kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op.

Patrick Bakker

Onderwijsadviseur

Driestar onderwijsadvies

De ParnasSys Academie van Driestar onderwijsadvies biedt scholingen en begeleiding op maat voor het gebruik van ParnasSys en aanvullende modules.