Omgaan met niet-methodetoetsen in deze Coronatijd

Normaliter neem je als leerkracht de laatste niet-methodegebonden toetsen (bijvoorbeeld van Cito, BOOM of IEP) af in juni. Nu het onderwijs op afstand is vormgegeven, doet de vraag zich voor of je deze toetsen nog wel kunt afnemen en wanneer je ze het beste kunt afnemen, waarbij je in je achterhoofd houdt dat je, welke keus je ook maakt wat betreft toetsen, éerst aan welbevinden en betrokkenheid werkt, zoals beschreven staat in deze blog. Lees onze tips. 

In deze blog een aantal overwegingen hoe je met de niet-methodetoetsen zou kunnen omgaan als school. Daarbij gaan we uit van drie opties: 

  • Neem de toetsen in juni af (ons advies) 
  • Neem in september de toetsen af 
  • Toets deze periode niet 

     

Optie 1 (ons advies): neem de toetsen in juni af 

Toetsresultaten zijn slechts een critical friend of second opinion! Zie meer hierover in mijn eerdere blog. Als je toetsresultaten zo ziet, besef je dat de keus die je maakt geen heel grote consequenties hoeven te hebben.  
Een meting met toetsen van juni 2020 (de zogenaamde E-toetsen) kan een goede meting van de nieuwe startsituatie zijn. Dus in dit opzicht kan afname zinvol zijn. Je moet de uitslag van de toetsen op de verschillende vakgebieden dan vooral analytisch bekijken. Leidende vragen daarbij kunnen zijn. 

  • Waar staan de leerlingen nu? 
  • Waar hebben ze nog moeite mee? 
  • Wat lukt juist wel? 

Bedenk in deze situatie dat dit communicatie met de ouders van de school zal vragen, omdat de uitslagen op de LVS-toetsen minder absoluut geïnterpreteerd kunnen worden. Maar de meting zoals in deze optie beschreven, geeft de leerkracht een beeld waar de groep zich bevindt na een poos geen regulier onderwijs te hebben ontvangen.
  
Als de scholen half mei weer open gaan, is het een goede mogelijkheid om de LVS toetsen wat verderop in de maand juni of begin juli af te nemen (de E-toetsen). Zo hebben de leerlingen half juni ongeveer een maand onderwijs op school gehad. Interpreteer de uitkomsten vooral met als doel je onderwijsaanbod in de laatste periode van dit schooljaar vorm te geven en wat de start in het nieuwe schooljaar dan van het onderwijs in de volgende jaargroep vraagt.
 
Cito adviseert om als school sterker te overwegen om op maat te toetsen. Toets op maat bij leerlingen die bijvoorbeeld thuis minder of niet gebruik hebben kunnen maken van het thuisonderwijs. Kies een (tussen)toets die een kwartjaar boven de laatste toets ligt. Bijvoorbeeld in plaats van E6 de M6/E6 toets. Doordat al de toetsen op dezelfde vaardigheidsschaal liggen, krijg je een mooie doorgaande lijn zonder de leerling te frustreren. De andere kant is dat iedere toets opgaven bevat die de leerling waarschijnlijk nog niet in de aangeboden lesstof heeft. De toets moet namelijk ook leerlingen met een ontwikkelingsvoorsprong kunnen bedienen. Bovendien geeft een toets meestal een betrouwbare score als het DLE dat de leerling haalt niet meer dan 10 punten afwijkt van het DL dat de leerling heeft op het moment van toetsafname. In die zin is een makkelijker toets niet nodig. Daarnaast dien je je te realiseren dat deze toets(en) in schoolanalyses en in Ultimview worden gezien als adaptieve toets.  

Optie 2: Neem in september toetsen af

Je kunt de afname van de toetsen vooruit schuiven naar het begin van het volgende cursusjaar (denk bijvoorbeeld aan een afname in september of begin oktober 2020).  Cito zorgt in dit geval zelf voor aangepaste normeringen, die deze afname ondersteunen. Met die informatie van september/oktober 2020 kan je dan op weg naar januari/februari 2021.

Let op de consequenties voor resultatenweergaven in ParnasSys

Bij afnemen en invoeren van de E-toetsen in sept/okt wordt dit een extra afnamemoment in periode Begin. De toets zal dan ook meetellen in het leerjaar waarin de toets in ingevoerd. Dus als je in september de E7toets afneemt bij een leerling die dan net is gestart in leerjaar 8, zal het resultaat aan leerjaar 8 gekoppeld worden.

Op het overzicht ‘schoolanalyse’ zal bij deze optie (niet in juni, wel in september toetsen)  geen kolom staan voor de eindperiode van dit schooljaar; wel komt er een kolom voor de beginperiode van het volgende schooljaar. Dit geldt ook voor de regels in de trendtabel die bij het overzicht ‘schoolanalyse’ horen. ParnasSys zorgt ervoor dat de aangepaste normering van Cito ook beschikbaar is in ParnasSys en onderzoekt nog hoe de resultaten dan het beste weergeven kunnen worden. 
Wil je de schoolkwaliteit van deze cognitieve opbrengsten goed monitoren, dan is het aan te raden om in juni te toetsen.
 
Met betrekking tot de leerlingen die nu in groep 7 zitten, is het volgende nog de overdenking waard in verband met de totstandkoming van het (voorlopig) schooladvies. Een tip is om voor deze groep naast de LVS E-afname in juni de Entreetoets af te nemen in september 2020 om zo een evenwichtiger basis te krijgen voor het (voorlopig) schooladvies. De Entreetoets meet alle basisvaardigheden en geeft een goede voorspelling van een passend brugklastype. Cito zorgt er zelfs voor dat de Entreetoets nog tot de herfstvakantie afgenomen kan worden. 

Optie 3: neem geen toetsen af deze periode 

Besef dat de afname van toetsen nu geen plicht is. De Centrale Eindtoets primair onderwijs voor groep 8 gaat ook niet door. Niemand zal je iets verwijten als je een ronde van de LVS-toetsen zou overslaan. De uitslag zal namelijk  toch anders geïnterpreteerd worden als in de gewone situatie. Daarbij komt, dat als de leerlingen terug zullen komen op school er vooreerst meer prioriteit gegeven zal moeten worden aan de opvang van de leerlingen en aspecten van groepsvorming, welbevinden en betrokkenheid. In dat licht staan de LVS-toetsen echt op plan B. Bovendien geldt dat het beeld van een leerling niet staat of valt met een paar toetsen. 

In dit geval adviseren we wel om nóg meer werk te maken van de ‘first opinion’ (zie optie 1 waar ik het heb over de second opinion): analyseer de methodetoetsresultaten extra goed én voer ontwikkelgesprekken met kinderen over wat ze kunnen én wat ze willen leren.
 
Zoals je bemerkt zullen de vragen vooral moeten zijn wanneer je de niet-methodegebonden toetsen wilt afnemen:  

  • Met welk doel doen we dit nu?  
  • Waarom willen we de betreffende toets afnemen? 
  • Welke van bovengenoemde opties (of mix van opties) past daar het beste bij?  

Wijsheid gewenst in het maken van de keuze voor de in jullie situatie best passende optie! 

Meer informatie

Zie voor meer informatie ook de sites van toetsuitgevers.

BOOM LVS:

Cito LVS:

IEP LVS:

Bert van der Mel

Onderwijsadviseur

Driestar onderwijsadvies

De ParnasSys Academie van Driestar onderwijsadvies biedt scholingen en begeleiding op maat voor het gebruik van ParnasSys en aanvullende modules.