Zien! en kleuters

Categorie: Zien!, Sociaal-emotioneel, Jonge kind, Anders Volgen

Gepubliceerd op:

Een kleuter ontmoet je in het actieve spel: het spelen is leren! Als leerkracht is dan jouw opdracht: ‘volgen, aansluiten en toevoegen’ in de cognitieve én sociaal-emotionele ontwikkeling van het jonge kind. In deze blog lees je de overwegingen om Zien! in te zetten voor het jonge kind.

Een kind loopt op twee ‘benen’: het cognitieve en het sociaal-emotionele been. Beide benen heeft het kind nodig om in evenwicht te kunnen ‘lopen’. Nu de kleutertoetsen niet meer verplicht zijn, gebruik je misschien de leer- en ontwikkelingslijnen jonge kind om de cognitieve ontwikkeling in beeld te brengen, maar wist je ook dat het Pedagogisch Expertsysteem Zien! voor het jonge kind geschikt is?

Natuurlijk heb je als onderbouwleerkracht de opdracht om jouw leerlingen met een bewogen hart en een betrokken, professionele blik te volgen en op basis van deze waarneming onderwijsaanbod te genereren. Een bewogen professionele houding vanuit een basale/fundamentele ambitie van ‘goed onderwijs voor jonge kinderen’. En dat goede onderwijs is voor deze jonge kinderen geen ‘schot hagel op het pedagogische- en didactische onderwijsdartbord’, maar een bewust onderbouwd gegenereerd aanbod op zowel cognitief als sociaal- en/of emotioneel gebied.

Wat is er mooier om jouw leerlingen echt te kennen en te weten wat ze nodig hebben om een basis te leggen voor het leven na de basisschool.

En dat ‘echte kennen’, voor zover we dat als mens ook écht kunnen, vindt zijn oorsprong in het échte Zien!. En dat is precies waar het pedagogisch leerlingvolgsysteem Zien! voor is bedoeld: een hulpmiddel in de hand van de professional. Niets meer en niets minder. Een volgsysteem mag nooit een doel op zich worden zodat de volwassenen de norm bepalen en het kind als maakbaar object gaan zien. Omdat we alles aangrijpen en in het werk stellen om onze leerlingen ‘echt’ te kennen zetten we Zien! in als middel en niet als doel. Dat geeft ontspannenheid voor de oprecht nieuwsgierige onderbouw-/onderwijsprofessional.  

Zien! geeft het juiste zicht op de onderliggende gedragsbalans: ‘ruimte nemen voor je zelf en ruimte geven aan de ander’. En dat in een gezond evenwicht vanuit betrokkenheid en welbevinden als pedagogische basis.

Overwegingen:

1. De vergelijking met de cognitieve ontwikkeling wordt mooi zichtbaar in de groepskaart in ParnasSys waarin al deze aspecten in één overzicht naast elkaar worden gegenereerd en zichtbaar gemaakt (leer- en ontwikkelingslijnen én Betrokkenheid en Welbevinden).

2. Zien! zoomt in op de complexiteit van de situatie en de frequentie ervan in deze situatie in vier antwoordopties. Dit in tegenstelling tot andere observatie-instrumenten waar vaak gesproken wordt over ‘zichtbaar/niet zichtbaar’

3.Het Zien!-concept (Ruimte voor jezelf en ruimte voor de ander) wordt zichtbaar op de zogenaamde ‘ouderrapportage’ waarin de balans tussen deze twee posities inzichtelijk wordt. N.B. hierbij een voorbeeld van de versie Zien! 1-16 die óok bruikbaar is voor kleuters. Het gedrag van de leerling wordt hierbij niet vergeleken met een normgroep, maar je ziet de gemiddelde score.

4. Zien! verwijst naar concrete handelingssuggesties in materialen, spellen en leerkrachtgedrag. Deze verwijzingen ontbreken vaak bij andere observatie instrumenten.

5. Gedrag wordt zichtbaar gemaakt in vier stellingen per zeven dimensies (dit in tegenstelling tot andere observatie instrumenten waar vaak alle doelen worden geobserveerd (en worden afgevinkt)).
Of waar soms juist maar een kleine selectie van doelen wordt geobserveerd, terwijl leerlingen doelen uit vorige of volgende ontwikkelingsfasen niet (meer) of juist wel laat zien.

6. Leerlingen die nog kort op school zijn, laten soms ‘rode Zien!-profielen’ of een achterstand in ontwikkeling zien. Dit is aannemelijk omdat deze kinderen nog volop in hun ontwikkeling zijn en er nog veel voorwaarden nodig zijn om het gedrag zelf te tonen. Een leerlingvolgsysteem maakt dan ontwikkeling/groei mooi zichtbaar als jonge leerlingen na een periode het gedrag meer laten zien.
N.B. Wanneer je minder rood wilt zien, is de versie Zien! 1-16 ook goed bruikbaar.

7. De Zien!-vragenlijsten zijn op meerdere momenten  als observatie-instrument in te zetten. Overzichten (profielen) van meerdere keren/jaren zijn zo naast elkaar zichtbaar.  Dit in tegenstelling tot de leerlijnen waar per jaar alle ontwikkelpunten/spiegelsituaties zichtbaar zijn. Dit kan als ‘overdone’ worden ervaren.

Op de vraag of je Zien! voor het jonge kind al of niet in zou moeten zetten is mijns inziens alleen positief te antwoorden als we Zien! de plek geven die het verdient: een hulpmiddel in de hand van de bewogen, geschoolde, competente professional en geen matrijs als norm voor ontwikkeling.  Niets meer en niets minder.  Omdat wij er alles aan doen om onze leerlingen te begrijpen zodat we ze pedagogisch en didactisch aanzetten tot ontwikkeling.

Bert van de Waerdt

Onderwijsadviseur

Driestar onderwijsadvies

De ParnasSys Academie van Driestar onderwijsadvies biedt scholingen en begeleiding op maat voor het gebruik van ParnasSys en aanvullende modules.