DHH helpt De Rietkraag van cijfers kijken naar kinderen zien
Obs de Rietkraag in Oostzaan keek vroeger naar cijfers om begaafde kinderen te herkennen. Met DHH kregen ze meer handvatten. Ib’er Kelly Hekelaar: “Eigenschappen, analytisch vermogen, interesses… Met de hulp van DHH krijgen we duidelijkheid en kunnen we ieder kind op zijn niveau laten ontwikkelen.”
Een opvallende leerling
Kelly Hekelaar herinnert zich de leerling uit groep 4 nog goed. “Hij was slim, maar ging qua resultaten gewoon mee met de flow. En hij leek zich niet op zijn plek te voelen. Het klopte niet, het zat me niet lekker.” Ze vulde DHH in, dat haar adviseerde: ga verder onderzoek doen. “Zijn ouders stonden er niet om te springen, maar ik zei: we moeten hier écht iets mee.” Wat het onderzoek uitwees? Hij was extreem hoogbegaafd. Het kind sloeg een klas over. “Daarna was het eigenlijk nog steeds niet moeilijk genoeg voor hem,” zegt Kelly. “Maar hij zat nu wel tussen leerlingen van hetzelfde niveau. En dat maakte álles anders.”
15 jaar geleden dachten we: slimme kinderen herken je aan goede resultaten. Maar nu weten we beter.
Nieuwe kennis
Het verhaal tekent de stappen die ze op obs De Rietkraag zetten in het signaleren en begeleiden van begaafde leerlingen. “15 jaar geleden dachten we: slimme kinderen herken je aan goede resultaten. Maar we leerden dat het soms juist de leerlingen zijn die minder scoren, lastig zijn in de klas of juist hard hun best doen om niet op te vallen”, zegt Kelly. “We ontdekten dat je begaafdheid op allerlei manieren kan herkennen. Denk aan een opvallend analytisch vermogen, volwassen taalgebruik of een opvallend scherp inzicht in de sociale verhoudingen in de klas.”
De kracht van DHH
Ze vonden met DHH een oplossing die zo’n brede kijk ondersteunt. “DHH dwingt je anders naar kinderen te kijken. In vragenlijsten wordt gevraagd naar eigenschappen als analytisch vermogen, woordgebruik, interesses. Daardoor herken je begaafde kinderen steeds sneller. Als we nu twijfelen, nemen we gewoon DHH af, dan heb je direct duidelijkheid. Dat is fijn voor jezelf, maar ook voor ouders. Het geeft een betrouwbare conclusie en houvast voor verdere plannen.”
Weten wat een kind nodig heeft
De DHH-diagnostiek laat zien wat een kind nodig heeft. “Dat kan versnellen zijn, maar ook compacten (schrappen van herhaling) en verrijken: het aanbieden van verdiepend of verbredend lesmateriaal”, zegt de ib’er. “Het geeft ook aan op welk niveau je dat moet doen. Zo onderzochten we laatst vier leerlingen uit groep 4. Daar krijgen er nu drie verrijking op het hoogste niveau, eentje krijgt een klein beetje extra werk.”
Op het juiste niveau uitdagen
Voor compacten werkt dit hetzelfde. “DHH hanteert een ‘eerste leerlijn’, voor meer begaafde kinderen, waarbij leerlingen 25 tot 50 procent van de lesstof overslaan omdat ze het al beheersen. Bij de ‘tweede leerlijn’, voor hoogbegaafden, is dat tot 75 procent. Enkele leerlingen in groep 8 maken zelfs al meteen de toets. Scoren ze goed? Dan kunnen ze meteen verrijkingswerk doen. Want waarom zouden ze tijd besteden aan een methode die ze al beheersen? Elk kind verdient werk dat past bij het niveau. Anders leren ze nooit wat werken is, wat nadenken is, wat fouten maken betekent. Dat is essentieel voor je ontwikkeling.”
Volgende stap: een handleiding voor de hele school
Het gebruik van DHH en de kennis van begaafdheid groeit continu op de Rietkraag, mede door scholing vanuit Expertisecentrum Begaafdheid. Dat leidt nu tot een professionaliseringsstap: een beleidsplan begaafdheid. “Voor elk vak beschrijven we hoe je de lesstof compacter maakt voor sterke leerlingen, welke materialen je gebruikt en hoe je leerlingen optimaal begeleidt. Van binnenkomst tot vertrek naar het voortgezet onderwijs. Een handleiding waarin alles staat.” Zo kan straks iedere collega zelfstandig en op een goede manier aan de slag met begaafde leerlingen.
Voorkom drama’s
De ib’er heeft een duidelijk advies voor scholen die worstelen met signalering en begeleiding van begaafde leerlingen. “Gebruik DHH. Het helpt je anders kijken naar leerlingen en geeft je houvast. Het komt nog te vaak voor dat (hoog)begaafde leerlingen later in hun schoolcarrière vastlopen of diepongelukkig worden, doordat ze niet hebben leren omgaan met uitdaging of geen ontwikkelingsgelijken vinden. De leerling uit groep 4? Die voelde zich na het versnellen weer fijn, op zijn plek, tussen gelijkgestemden. Ik denk dat we daarmee veel persoonlijke frustratie hebben voorkomen. En we willen toch bovenal gelukkige kinderen in de klas?”
