Schoolhond, kippenren en Kindbegrip: hoe Kiemkade leerlingen zo goed mogelijk begeleidt

Bij Kindcentrum Kiemkade is sociaal-emotioneel onderwijs overal. Met traumasensitieve Rots en Water-lessen, reflectietools en gedragsdeskundigen in een groene omgeving. Eén puzzelstukje ontbrak: systematische monitoring van het welbevinden van leerlingen door leerkrachten. Dat vinden ze nu in Kindbegrip. Kwaliteitscoördinator Ingrid de Graaff: “Kindbegrip helpt leerlingen én leerkrachten begrijpen.”

Leer- & Veerkracht als basis

Wie Kiemkade bezoekt, ziet geen doorsnee basisschool. Schoolhond Duko trippelt tussen de leerlingen en rond het gebouw vind je onder meer een broeikas, een vlindertuin, een kippenren en een paddenpoel. “We zijn een Leer- & Veerkrachtschool in een prikkelende, groene omgeving, met veel aandacht voor welzijn en sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen”, vertelt Ingrid de Graaff, kwaliteitscoördinator groep 5 t/m 8. “We werken bijvoorbeeld traumasensitief, hebben aandacht voor emotieregulatie, krijgen ondersteuning van gedragsdeskundigen en werken met sociale vaardigheidsmethoden als Kwink en Rots en Water.”

Van buikpijn naar actieplan

Die werkwijze zorgt ervoor dat iedere medewerker scherp op de leerlingen let. “De administratief medewerker signaleerde bijvoorbeeld dat een meisje al meerdere keren met buikpijn naar huis ging”, zegt Ingrid. “Het meisje bleek zich veel zorgen te maken over haar vader en familie in het buitenland.” Ingrid en haar leerkracht maakten afspraken: het meisje krijgt een kaartje. Als haar hoofd vol raakt en ze zich niet meer kan focussen, levert ze het kaartje in bij de leerkracht. “Vervolgens kiest ze zelf wat ze nodig heeft: een gesprek, een ademhalingsoefening, even naar de bieb. De afspraken komen in ParnasSys en worden aan andere betrokkenen doorgegeven.”

Kindbegrip laat dus niet alleen iets zien over een groep, het geeft ook inzicht in het reflecterend vermogen van de leerkracht

Het ontbrekende puzzelstukje

Het is duidelijk, er staat een uitstekende pedagogische basis bij Kiemkade. Toch was er ook een aanvullende behoefte: systematische observatie van groepen door leerkrachten. Kindbegrip vervult die behoefte. “Met Kindbegrip vullen leerkrachten vragenlijsten in over hun groep. Vervolgens laat het zien hoe leerlingen zich sociaal-emotioneel ontwikkelen en welke leerlingen extra aandacht nodig hebben. Hierdoor zie je in één overzicht of je de juiste acties hebt uitgezet voor bepaalde leerlingen, maar ook of je leerlingen over het hoofd hebt gezien. Dat inzicht, helemaal in combinatie met IEP Hart en Handen waarmee kinderen op zichzelf reflecteren, geeft goede input voor groeps- en leerlingbesprekingen. Dat is een prettige ondersteuning.”

Inzicht in leerling én leerkracht

Kiemkade behandelt de resultaten uit Kindbegrip nu voor het eerst in groepsbesprekingen. Of dit leidt tot andere gesprekken? Mogelijk wel, zegt de kwaliteitscoördinator. “We zagen namelijk iets opmerkelijks bij twee vergelijkbare groepen. De ene klas heeft drie leerlingen die qua score tegenvallen, de andere veel meer. Maar ik ken de klassen en zie twee fijne groepen, met kinderen die lekker in hun vel zitten. Wat zo’n resultaat zegt is dat het ook afhankelijk is van hoe kritisch een leerkracht naar zijn groep kijkt. Kindbegrip laat dus niet alleen iets zien over een groep, het geeft ook inzicht in het reflecterend vermogen van de leerkracht.”

Kindbegrip-scores zijn voor ons geen eindpunt, maar het beginpunt van een gesprek

Handig instrument voor intervisie

Kiemkade ziet in Kindbegrip dan ook een waardevol instrument voor intervisie, die ze komend schooljaar willen introduceren. “Hierbij gaan leerkrachten met elkaar in gesprek over leerlingen. Kindbegrip kan hier op twee manieren bij helpen”, zegt Ingrid. “Enerzijds door te laten zien: deze leerling valt op, ik ben me bewust van dit kind en ik ga actie inzetten. Daarnaast meer reflectief: bewustwording van het eigen beeld naar het kind. In de intervisie kun je vervolgens sparren met je collega: heeft de collega hetzelfde beeld? Hoe was dat bij de vorige leerkracht? Kan ik het misschien anders aanvliegen? Zo zijn Kindbegrip-scores niet een eindpunt, maar het beginpunt van een gesprek.”

Gedeelde kennis, één taal

Met Kindbegrip als nieuwste puzzelstukje bouwen Ingrid en haar collega’s verder aan één integrale sociaal-emotionele ontwikkelingsaanpak voor het hele Kindcentrum. Met herkenbare methodes, begrippen en kennis, die de begeleiding voorspelbaar maken voor leerlingen. “We willen één taal spreken. Dat bijvoorbeeld een gevoelsthermometer niet alleen in groep 7 wordt gebruikt, maar ook door de taalondersteuner van Auris, en door de tussenschoolse opvang tijdens de pauzes. Met Leer & Veerkracht als visie, en Kindbegrip en IEP Hart en handen als signalering en monitoring. Daarmee denken we echt een verschil te kunnen maken, juist voor leerlingen die dat beetje extra begeleiding nodig hebben.”